Cante hondo

Enrique de Melchor (1951-2012)

2012-01-27T23:20:00.007+01:00

3 stycznia zakończył swą ziemską wędrówkę wybitny gitarzysta flamenco, Enrique Jiménez Ramirez, znany jako Enrique de Melchor. Syn innego sławnego gitarzysty, Melchora de Marchena, w wieku 15 lat debiutował w tablao "Los Canasteros", należącym do cantaora Manolo Caracola, gdzie regularnie grywał jego ojciec.

Enrique de Melchor akompaniował najlepszym: Antonio Mairenie - z którym już w wieku 18 lat nagrał pierwszą płytę, zdobywając Nagrodę Krajową katedry flamenkologii w Jerez de la Frontera - a także Fosforito, El Lebrijano, El Turronero, José Mercé'mu (wybitna płyta "Caminos reales del cante"), Perli de Cádiz, Rocío Jurado, Enrique Morente'mu, Carmen Linares, Camaronowi de la Isla, Amparo Cortés, José Menese'mu i wielu innym. Znacznie rozbudował brzmienie i stylistykę gitary flamenco, potrafił znakomicie dostosować styl akompaniamentu do głosu i charakteru danego cantaora.

W przeciwieństwie do ojca, odbywał także długie trasy koncertowe solo, od Barcelony po Londyn i Nowy Jork. Występował również u boku śpiewaków operowych, Montserrat Caballé i José Carrerasa, oraz w duecie i większych zespołach z Paco de Lucía, z którym się przyjaźnił od początków jego kariery.

Nauka cante jondo zaczyna się na dobre!

2012-01-07T20:53:00.003+01:00

Nie ma to jak praca z kimś! Nareszcie znalazłem osobę, z którą mogę naprawdę pracować nad cante jondo - skupiać się przede wszystkim na wyrazie tego, co się śpiewa. O takim nauczycielu zawsze marzyłem, i nigdy go nie miałem (we flamenco, w każdym razie). Teraz znalazłem nauczycielkę i uczennicę w jednej osobie. Jeszcze się waham, czy ujawniać Jej imię. W każdym razie, możemy sobie wiele dać, będąc na wzajem lustrami dla swojego śpiewu. I mnie jeszcze daleko do mistrzostwa, i Ona niewiele jeszcze wie o cante, ale nie szkodzi. Każde z nas słyszy i czuje. Mamy też okazję posłuchać najlepszych i poczuć intuicyjnie, o co chodzi, dlaczego ich przekaz jest jondo. I szukać tego u drugiej osoby, a z jej pomocą - u siebie.
Ja wiem, nad techniką, compasem, emisją itp. muszę nadal pracować. Ale to, o co chodzi - to, po co się śpiewa - jest poza techniką. El cante jest drogą, i tą drogą raźniej idzie się w (dobrym) towarzystwie.

Libraduende w "Vedze"

2011-12-31T21:09:00.005+01:00

Zaprzyjaźniony wegetariański bar Vega był miejscem naszego ostatniego występu w roku 2011, 27 listopada. Wśród nawału bieżących spraw nie składało mi się zrelacjonować, ale za to teraz możemy zamieścić parę zdjęć. Salka była wypełniona, ale nieduża, toteż wpływy z biletów nieoszałamiające. Mimo to, gospodarze potraktowali szczodrze i nas, i swoich pracowników, opłacając ich wstęp. Dobre wibracje, miła publiczność, kolejne doświadczenie. Dzięki!

Ola i Iwona tańczą sevillanas.

Noc(he de) villancicos en Varsovia

2011-12-14T10:27:00.005+01:00

Stowarzyszenie Mediteralma zaprasza na coroczną imprezę świąteczno-integracyjną w Warszawie. Kolędy i nie tylko, flamencowe, polskie i nie tylko. Mile widziani wszyscy cantaores/as, tocaoras/es, bailaoras(-es?) i aficiona(o)s. Przybywajcie z instrumentami, sukniami, odświeżonymi kolędami, życzliwym nastrojem, a zwłaszcza entuzjazmem!

Tom "El TataHani" napisał:
Pamiętajcie, że każdy może się przyłączyć do muzykowania. Przydadzą się na pewno własne nogi, dłonie, struny głosowe lub inne bardziej wyspecjalizowane instrumenty. Można odświeżyć sobie słowa kolęd, nie tylko polskich czy hiszpańskich. Zaśpiewamy, zagramy i potańczymy w śródziemnomorskich klimatach np. arabskich, flamenco czy hiszpańskich. Ciekawe, czy w tym roku dołączą do nas blusmeni lub gospelowcy?

Data i adres jak na plakacie powyżej.

Powrót do Lemon Tree - LibraDuende!

2011-10-26T11:11:00.007+02:00

Wracamy do Łomianek. W pewnym sensie to będzie debiut - po raz pierwszy wystąpimy pod nową nazwą (czy w ogóle pod nazwą, uzgodnioną i przyjętą w obecnym składzie), i po raz pierwszy z nową tancerką, Olą Sokołowską. Zapraszamy starych sympatyków i nowych ciekawskich. Miejsce: "Lemon Tree", Łomianki k/Warszawy, ul. Zachodnia 38.

Manuel Machado - wiersze o flamenco jak... flamenco

2011-10-07T22:36:00.003+02:00

Del placer que irrita,
y el amor, que ciega,
escuchad la canción, que recoge
la noche morena.

Manuel Machado, brat słynnego Antonia i też poeta, był wielkim aficionao. Słyszane dźwięki i teksty coplas flamencas budziły w nim poetycki oddźwięk. Jego wiersze, takie jak Cante hondo, La copla andaluza czy Cantares nie tylko opisują przeżycia, związane ze słuchaniem śpiewu głębokiego, ale i same dźwięczą jak niepokojące gitarowe rasgueo. Dla mnie to doskonała zgodność treści i formy. Cytowana na początku "La copla andaluza" jest cała napisana w rytmie por seguiriyas, a ów ton podkreślają dodatkowo liczne "r", "rr", "n" czy "ñ". Nadają one tekstowi rezonans i wdzierają się w uszy tak jak owe pieśni (Cantares), dające ujście to porywom nadziei i entuzjazmu, to znów udręce bez kresu i rozpaczy bez dna:

A la sombra fresca de la vieja parra,
un mozo moreno rasguea la guitarra...
Cantares...
Algo que acaricia y algo que desgarra.

W wierszu Cante hondo poeta podsumowuje, czym jest pieśń flamenco:

Es el saber popular,
que encierra todo el saber:
que es saber sufrir, amar,
morirse y aborrecer.

Es el saber popular,
que encierra todo el saber.

- To wiedza ludowa, co zamyka w sobie wszelką wiedzę - wiedzę o tym, jak cierpieć, kochać, umierać i nienawidzić. W tej wiedzy zamyka się wszelka wiedza...

P.S. Kiedyś pokuszę się o poetycki, rytmiczny przekład tych wierszy, ale to nie lada wyzwanie. Na razie - niech smakuje, kto zna hiszpański. Albo tylko przeczyta sobie na głos (na szczęście dla nas, większość hiszpańskich liter i złożeń czyta się tak, jak się pisze) i wsłucha się w brzmienie. Może sens sam się objawi?

...4 IX 2011: Magda Navarrete i Anna Iberszer w Warszawie czyli "Flamenco namiętnie"

2011-09-02T23:15:00.008+02:00

Tegoż samego dnia, nieco w dół Wisły szczególna okazja: w samo południe (12:00) na scenie plenerowej przed Och-Teatrem Krystyny Jandy (dawne Kino Ochota) można zobaczyć spektakl muzyczno-taneczny "Flamenco namiętnie" w wykonaniu zespołu Corazón Flamenco. Wstęp wolny!
Mało słów - muzyka, głos i ruch mówią za siebie, mówią o największych namiętnościach - tak jak tylko flamenco potrafi opowiedzieć. Spektakl był przedstawiany już w wielu miastach Polski, często w przestrzeniach miejskich, na rynkach i placach - teraz wraca do Warszawy.
Zespół tworzą:
Anna Iberszer - taniec flamenco
Magda Navarrete - śpiew f.
Andrzej Lewocki - gitara f.
Manuel Alban Juarez / Marek Fedor - instrumenty perkusyjne

4 IX 2011: La Bogusha y su grupo w Krakowie...

2011-09-02T22:40:00.004+02:00

Sezon koncertowy w pełni: w najbliższą niedzielę w krakowskim klubie Por Fiesta wystąpi La Bogusha - tancerka flamenco i malarka rodem z Wrocławia, sercem z Sacromonte, która jakoś upodobała sobie Granadę wschodu, czyli gród Smoka i często właśnie tam (choć czasem i w innych miejscowościach naszego kraju) można ją zobaczyć. Śpiewać będzie cantaor i też malarz, też z Granady, Francisco Rubio Lopez, a na gitarze zagra Michał Krygowski, który na razie skromnie nic o Granadzie nie pisze i którego miałem przyjemność poznać w zeszłym roku w Sopatowcu. Nie słyszałem i nie widziałem LBYSG osobiście, ale Michał mówił, że warto, a sądząc po tym, jak grał, przypuszczam, że warto.

Sopatowiec 2011

2011-08-30T00:12:00.030+02:00

Z tegorocznego obozu w Sopatowcu jakoś zachowałem niewiele wyraźnych wspomnień. Może dopadła mnie jakaś poobozowa amnezja, może moje energie są gdzie indziej... Czekałem nań jak na Święta i chyba oczekiwania trochę przerosły rzeczywistość. Nie, żeby było źle: atmosfera przyjazna, Magda Navarrete - jak zwykle pracowita i zaangażowana w potrójnej roli nauczycielki tańca i śpiewu oraz kaowca, podnoszącego naszą flamencową świadomość za pomocą pouczających a nawet porywających video (m.in. o dynastii Farruquito, Estrelli Morente oraz obszerne fragmenty trzech filmów Saury).

Jedzenie, przyrządzane przez Gosię z dzielną pomocą Marty - znowu fantastyczne (nie tylko pożywne, ale i niesamowite smaki, wielka różnorodność, i to wszystko nie wywoływało w kiszkach rewolucji!). Było tak pyszne, że z chwilą, gdy zjawiało się na stole, rozpoczynała się "walka o ogień". Ponieważ obowiązywał "czas indiański" (nie ściśle wg zegarka, ale how much it takes), a nie było też żadnej sygnalizacji dźwiękowej ani wizualnej, pozwalającej się zorientować, kiedy dokładnie rozpoczyna się posiłek - ktoś, kto nie uczestniczył w zajęciach bezpośrednio go poprzedzających musiał mieć wyostrzoną intuicję, aby wyczuć moment, w którym sala ćwiczeń (Stodoła) się opróżnia a jadalnia zapełnia ludźmi i jedzeniem. W przeciwnym razie miał nikłe szanse spróbować sałatek jarzynowych (z reguły znikały pierwsze), chyba że sobie zarezerwował u kogoś innego odłożenie tego i owego na osobny talerz.

Do tego codzienny solidny rozruch - wypędzanie z ciała śladów wczorajszej imprezy przez godzinę ćwiczeń hatha-jogi pod kierunkiem Magdy Niemczyk, i jeszcze ciekawa przygoda, jaką były zajęcia choreoterapii z Kasią Ziemer. Nb. niezwykłe było widzieć, jak cicha i ułożona Kasia przeobraża się, kiedy zaczyna tańczyć taniec brzucha albo choreoterapeutyczną improwizację - cała jest wtedy płynnością i nieskrępowaną energią życia.

So much, so good.
Brakowało mi śpiewu, zwł. okazji do śpiewu z gitarą - brakowało mi Michała. Przez kilka dni, co prawda, był Andrzej, ale zajęty - to graniem dla zaawansowanej grupy tancerek, to prowadzeniem warsztatu gry na cajonie, to własnymi dziećmi. Nie próbowałem mu odbierać nielicznych wolnych chwil, które spędzał na rozmowach. Zajęć śpiewu mogłoby, moim zdaniem, być więcej w stosunku do tańca. Uzupełniałem je sobie wprawdzie chodząc w (niezbyt w sumie licznych) wolnych chwilach do lasu przypomnieć sobie i utrwalić nowe melodie, ale okazuje się, że bardzo liczyłem na tę okazję pośpiewania z gitarzystą innym niż na co dzień - i do woli, bez nastawienia na konkretny efekt w postaci np. koncertu. Ciekawym rozszerzeniem zajęć ze śpiewu były ćwiczenia w zakresie pisania tekstów - tworzenie własnych, odpowiadających stanowi ducha i fantazji wnosi w śpiew nowy wymiar życia.

Pod pewnym względem ten obóz był jednak dla mnie wyjątkowy - po raz pierwszy (decyzja spontaniczna, za namową Magdy) uczyłem się tańca - i to do ostatnich zajęć.
Tym razem maestra dostosowała tempo nauki w grupie początkującej (przynajmniej w pierwszych dniach) do mniej bystrych uczniów, takich jak ja. Przy odpowiedniej liczbie powtórzeń krótkich, prostych sekwencji i przy treningu "podstawowych klocków" tańca flamenco, dawało się załapać - i chciało się kontynuować. Myślę, że nie byłem jedynym zadowolonym z takiego łopatologicznego podejścia, tym bardziej, że w grupie było kilka dziewczyn, które dotąd tylko słyszały o flamenco i przyjechały np.
za namową przyjaciółki albo z ciekawości, w poszukiwaniu ciekawego pomysłu na wakacje.

Przyznałem przed sobą, że taniec flamenco też mnie naprawdę kręci i przekonałem się na własnej skórze o tym, o czym w zasadzie tylko czytałem w poradnikach psychologicznych: postawa ciała bezpośrednio wpływa na samopoczucie. Właśnie te postawy, gesty, ruchy pełne skumulowanej energii czynią ten taniec tak wyzwalającym - dla tego, kto tańczy, a nawet tego, kto tylko wczuwa się wpatrując i wsłuchując w tupot podkutych butów.

Uwieńczeniem wysiłków, wisienką na torcie, był, oczywiście, koncert finałowy - chwila, na którą się trzymało barwny, niecodziennie efektowny strój i ostry makijaż - jeden wieczór, kiedy można się nie obawiać pretensjonalności! Kiedy też można zatańczyć i zaśpiewać już "oficjalnie", od początku do końca. Grupa cajonistów/ek z Andrzejem Lewockim na czele poraziła entuzjazmem, a także długością przygotowanego w ciągu kilku dni programu.
A pod lustrami przycupnęła - mocna nie liczebnie, ale żywiołowością - grupka widzów i słuchaczy, żeby nie było, że występujemy tylko sobie a muzom (choć czyż Gosia, Marta i mała Róża, której wszędzie pełno i która raz po raz objawia swoje liczne talenty - od poetyckiego po fryzjerski - nie kwalifikują się jako takie?).
Przebojem tegorocznego Sopatowca była nowa, dwujęzyczna aranżacja tytułowej piosenki z serialu "Jan Serce" z niedawno wydanej płyty Magdy Navarrete "Iman", którą mieliśmy okazję usłyszeć dwa razy na żywo. Kto by pomyślał, że z tego kawałka da się wykrzesać tyle emocji?!

Ciekawy był "wieczorek zapoznawczy" z rundką przedstawiania się - kto, skąd, jak i dlaczego? Z jak różnorodnych dróg osoby trafiają do światka flamenco, czy szerzej: świata sztuki - jedne już (jak Magda)
w dzieciństwie mają olśnienie: "To jest właśnie to - to będę robić!" Inne całe życie poszukują czegoś autentycznego i odnajdują to m.in. w tej sztuce. Dla jeszcze innych to po prostu nowa przygoda, zjawiająca się właśnie wtedy, kiedy szuka się nowej inspiracji. Równocześnie miałem wrażenie, że większość z nas ma pewien wspólny mianownik - jest nim aktywna (i poszukująca) postawa wobec życia. Ale może taki dobór uczestników/czek to kwestia ceny obozu, zaporowej dla wielu "zjadaczy chleba". Trzeba być naprawdę zamożnym (jak na polskie warunki) albo zdeterminowanym, żeby na nieco ponad tydzień wakacji wydać równowartość najbardziej typowej w tym kraju miesięcznej pensji.

Wieczorne imprezy zakrapiane mocnymi trunkami oraz niekończącymi się opowieściami o zabawnych momentach życia artystycznego, owszem, bywały, wydarzyły się nawet
dwa wieczorki muzyczno-taneczne, ale ogólna chęć tańczenia (w rytmach disco itp. - w końcu kiedyś trza zapomnieć o tym flamenco!) wyraźnie przeważała nad chęcią śpiewania (choć trzeba przyznać, że u niejednej górę nad jednym i drugim brała ochota do bębnienia na cajonie), ku cichemu zniechęceniu malkontentów takich jak wyżej podpisany.
Może mój niedosyt wrażeń miał związek z faktem, że zostałem niejako na aucie, gdy uczestniczki obozu integrował barwny klimat malowania paznokci na wszystkie możliwe odcienie oraz wąchania całej gamy egzotycznych zapachów, przywiezionych przez jedną z koleżanek aż z ziemi Maurów.

Flamenco w Łomiankach

2011-07-25T21:59:00.003+02:00

...czyli też my. Zapisuję z opóźnieniem - gdy się coś dzieje, nie zawsze jest czas zasiąść do bloga; często jest dokładnie na odwrót. Anika przeczuwała, że nasz występ w znanym jej miejscu, pubie "Lemon Tree" będzie należał do udanych - i nie pomyliła się. Może to było trafne przeczucie, a może samospełniająca się przepowiednia, w każdym razie wychodziliśmy stamtąd zadowoleni, i z błogim wrażeniem, że publiczność też. Wszystko miało się odbyć pod gołym niebem, w obszernym tzw. ogródku, ale przyroda miała inne plany. Wiatr, chłód i chyba deszcz skłoniły organizatorów do przeniesienia imprezy do wnętrza, w sam środek pubowego gwaru, rozkręconego już przez czyjeś urodziny i... zawody łucznicze. Na prędce została przygotowana i umocowana podłoga do tańczenia o powierzchni ok. 2 m kw. (może półtora, ale cóż to dla dzielnych polskich flamenquit zaprawionych do ćwiczeń w blokowych mieszkankach!) Nagłośnienie nie było idealne, ale grunt, że raczej pomagało niż przeszkadzało.
Ponad godzinny (w 2 setach) koncert naszego stałego 4-osobowego składu tym razem uświetniła tańcem Ula Stachyra. Jednak pierwotny zew tańca w końcu brał górę także w Iwonie, na co dzień zajętej gitarą, i pod koniec każdego seta musieliśmy robić tło a palo seco.
Publiczność, jako się rzekło, okazała się bardzo sympatyczna i skłonna do integracji. Możliwe, że sprzyjała temu fizyczna bliskość w pubie, a może to dobra atmosfera tworzona przez bywalców tego konkretnie lokalu, jego właściciela i personel (my także czuliśmy się zadbani i dobrze przyjęci, co niewątpliwie pomagało się wyluzować i otworzyć). Takie chwile sprawiają, że jeszcze bardziej chce się to robić, ćwiczyć, współpracować. Zastrzyk dobrej energii na początek lata.

FLAMENCO NA PRADZE ...czyli MY!

2011-05-21T11:49:00.009+02:00

Wielki dzień nadchodzi :) Zapraszamy na koncert w przyszłą niedzielę - 29 maja - po raz pierwszy mamy zaszczyt wystąpić w prawobrzeżnej Warszawie, na terenie historycznej Pragi, na skraju Kamionka, nieopodal Grochowa - tych dzielnic miasta, które tradycyjnie były, i jeszcze w dużym stopniu są, najbardziej "flamenco" - gdzie dla wielu ludzi życie jest zmaganiem o przetrwanie z dnia na dzień. W takich właśnie klimatach rodziły się o trzy tysiące km stąd soleares i siguiriyas. Jeśli przejdzie się uliczkami Triany czy La Macareny, można napotkać bardzo praskie widoki, włącnie z sypiącymi się murami i kapliczkami pośrodku ubogich podwórek, a w oczach ludzi zobaczyć podobną mieszankę blasku i cieni... Może kiedyś z Pragi, Grochowa, Woli, Bródna właśnie wyjdzie najbardziej autentyczne polskie flamenco - albo już wyszło, tylko myśmy jeszcze tego nie zauważyli. Póki co, możemy przyjść tylko z pieśniami i tańcami, przyniesionymi tak, jak je czuje każdy z nas, w świecie, w którym żyjemy.

Wystąpią:
Iwona Skrzos - gitara;
Anika Kamińska i Norbert Felczak - instrumenty perkusyjne, palmas;
Paweł Listwan - śpiew;
Kamila Olesińska - taniec.

Centrum kultury Scena Lubelska - Warszawa, ul. Lubelska 30/32 (k. Dworca Wschodniego PKP, we. od Skaryszewskiej, nad Strażą Miejską, ost. piętro), 29.05.2011, godz. 20, wstęp 10 złociszy.

Saetas por carceleras

2011-04-23T10:43:00.000+02:00

Właśnie się dowiedziałem, że saeta saecie nierówna: wyróżnia się, na modłę jakiego palo są śpiewane.

Obok frygijskich saetas por seguiriyas, jak te z poprzedniego postu, są majorowe saetas (por) carceleras - ciekawe, że styl "więzienny" brzmi jakoś pogodniej. Może więźniowie śpiewali pogodnie właśnie na przekór losowi, dzięki śpiewowi wykraczali poza swoją kondycję?
Oto dwa wykonania: Any Mochón - młodego talentu z Granady

...oraz nieco starszego cantaora. W Hiszpanii możesz mieć na imię Jezus, a nawet Jehowa.
Oto Jehova Sierra!

Semana Santa - c.d.

2011-04-22T12:23:00.001+02:00

Jeszcze dwie saety.

Znany już na tym blogu Manuel Pombo śpiewa Macarenie w Sewilli:

...a Clara Beltrán w pobliskiej miejscowości Gines:

Podoba mi się ten ostry głos, przechodzący od gwałtowności do delikatności.

Semana Santa

2011-04-21T23:33:00.008+02:00

Wielki Tydzień. Jak co roku, ulice andaluzyjskich miast zapełniają się pokutnikami (i gapiami) i rozbrzmiewają saetami. Zbliża się posąg udręczonego Jezusa lub Jego Matki. Ich cierpienie jest nieme - do czasu, gdy naprzeciwko staje śpiewak lub śpiewaczka i udziela swego głosu ich bólowi.

Tak kiedyś śpiewał saetę Antonio Mairena- w swoim rodzimym mieście:

A tak śpiewają dziś - a właściwie rok temu, tutaj rarytas: na dwa głosy. Saeta w Trianie '2010:

...i w bazylice La Macareny, prawdopodobnie 2 lata wcześniej:

Wykonawcy są anonimowi. Szkoda, ale z drugiej strony - to licuje z religijnym charakterem pieśni.

Wrażenia z występu ekipy Paco Peñi w Sali Kongresowej

2011-04-15T11:05:00.012+02:00

"Solo Flamenco" skończyli alboreá, ci od niej zaczęli - zaśpiewana przez Cygana z laską, zatańczona przez laskę z dwoma innymi tancerzami, płynnie przechodząca w sevillanę i z powrotem. Potem była, a jakże, petenera - ale jako przejmujące solo gitarowe. Samotny gitarzysta w kwadracie światła, dookoła ciemność, i znajomy motyw powtarzany w coraz to nowym ujęciu i nastroju, jak rozwijająca się opowieść.

Program wieczoru (dwa razy mniej więcej po godzinie) był oryginalny. Wiele tradycyjnych palos rzadko wykonywanych - caña, farruca i takie, których w ogóle nie znam. A także m.in. mroczne martinetes, pogodne i pełne seksu alegrías i cantiñas.

Trzej gitarzyści (w tym legendarny kierownik zespołu) niewątpliwie grali bardzo dobrze, dla mnie jednak, gitarowego profana, byli (poza solówkami, a zwł. tą pierwszą) jedynie tłem do bardzo charakterystycznego śpiewu i wirtuozerskich popisów tancerzy.

O dziwo, tym razem mężczyźni tańczyli więcej niż kobiety(-a). Może było ich tylko dwóch, ale chwilami było ich tak pełno ("tłum" uzupełniali muzycy i para śpiewaków), że miałem wrażenie dużej grupy tańczących facetów, wszyscy w czerni, choć czasem np. w marynarce podszytej czerwienią (do soleá albo wręcz w czerwonych pantoflach (!). Jednak, jak się tak tańczy, to można nosić nawet czerwone buty (będąc mężczyzną).

Natupali się! Wrażenia akustycznnie mniejsze od wizualnych - zapateado doprowadzone do wirtuozerii, dialogi stepujących nóg z rasgueado gitar... Tancerze sobie nie żałowali, nieprzewidywalne ciągi stepów trzymały publiczność w napięciu były przedłużane w nieskończoność, póki tańczącemu starczało fantazji i sił. Brak muzyki też mu nie przeszkadzał i tylko mylił część publiczności, która często chwilowe zawieszenie ruchu traktowała jako koniec występu i przerywała ciszę oklaskami (osoby tańczące znają to bardzo dobrze: to tak, jak kiedy kończy się zwrotka alegríi i ma zacząć liryczne silencio. Publiczność nigdy nie wytrzymuje!). Nie sądzę, żeby go to peszyło...

Usłyszeliśmy też dialog gitary z kastanietami, oraz ciekawy minikoncert rytmiczny w zaimprowizowanej ni to kuźni, ni to fabryce cygar albo knajpie. Mężczyźni młotkami (różnej wielkości i barwy dźwięku) na kowadle, kobiety i inni mężczyźni dłońmi i pięściami na stole, ktoś na cajonie.

Od czasu do czasu brzmienie gitary i tupiących nóg wzbogacali śpiewacy. On długowłosy, z głębokim chrypiącym głosem, śpiewał czasem bez akcentów dynamicznych, a czasami z akcentami w nietypowych miejscach, co sprawiało wrażenie, jakby wcale nie przejmował się compasem, tylko zaśpiewywał jak mu w duszy gra. Tyle, że to się idealnie "schodziło" w compás... Ona, w wieku co najmniej średnim i postury odpowiedniej (w odróżnieniu od szczuplutkiej tancerki), z silnym głosem "baby z ludu", i to wyraźnie ludu cygańskiego (ta nie do podrobienia chrypka!), chętnie wznosiła w niebo wokalizy osoby przepełnionej pasją życia.

Dopiero na bis pojawiła się w miarę typowa bulería por fiesta. Żegnając się z publicznością, leciwa cantaora pokazała, że taniec też jej nie obcy. Zażywna matrona pląsała jak fryga!

Dopiero, kiedy wszyscy artyści wyszli razem się ukłonić, zobaczyłem, jak
skromnego wzrostu jest Paco Peña, wielka postać w świecie flamenco.
Kto chce dowiedzieć się czegoś o życiu Paco i radzi sobie z hiszpańskim, polecam stronę: el arte de vivir el flamenco.

Koncert Solo Flamenco w ub. niedzielę

2011-04-05T12:35:00.007+02:00

Było warto. 14-go przyjeżdża Paco Peña ze swoją Companiją, ale nie wiem, czy zdoła zrobić na mnie większe czy choćby podobne wrażenie - poprzeczka została ustawiona tak wysoko! Solo Flamenco w niedzielę przedstawili niewiele utworów, ale za to były długie i bardzo wyraziście zaprezentowane. Oryginalne, misterne aranżacje gitarowe Marty i Kuby - np. petenera, która zaczęła się od długich, delikatnych tremolo, zanim pojawiły się proste cięcia znajomych, dramatycznych akordów.

Zaczęli od soleá (apolá?) por bulería, wściekle zatańczonej przez nieznaną mi dziewczynę - jak rozumiem, Nadię. Potem zrobiło się bardzo lirycznie z ową petenerą. Fernando swoim głębokim głosem wyśpiewał narodziny i śmierć Petenery, a Małgosia całą sobą zatańczyła wszystko, co było pomiędzy, rozwijając i zwijając chustę niczym skrzydła kobiety, która rzuca się w życie jak ptak chwytający wiatr.

Emocje można było wyciszyć przy insturmentalnym utworze dwojga gitarzystów, po czym zrobiło się bardzo mrocznie. Nadia wyszła w męskim stroju (czarnym, a jakże!), i działo się tam dużo i szybko, zanim mocny głos Fernando zabrzmiał jakąś ostateczną nutą siguiriyi. Niesamowity jest kontrast między szybkim, gwałtownym tańcem a powolnym jak marsz w kierunku śmierci śpiewem.

Pod koniec koncertu klimat stał się, dla odmiany pogodny. Małgosia przyszła i usiadła w jasnej spódnicy i bluzce w kwiaty, i wyglądała jak panna młoda na góralskim weselu, więc byłem gotów się założyć, że teraz będzie alboreá. Ale nie. Zaczęło się od alegríi w wersji instrumentalnej (z palmas), potem było coś szybkiego i pogodnego, czego raczej też nie kojarzę - pewnie to była owa bambera, a mnie to się kojarzyło z rondeñą i verdiales, stylami z rejonu Málagi. Wtedy Małgosia pokazała w tańcu bardzo radosną stronę swojej natury (która zresztą wyraźnie u niej przeważa) - cała była radością.

Uroczystą pieśń ślubną zostawili na sam koniec - En un verde prao... zatańczyła Nadia w zieleni do samej ziemi. Mocno zaczęli, mocno zakończyli. Oczywiście, nie obyło się bez bisu, oczywiście por bulerías. Marta grała, Fernando śpiewał, dziewczyny robiły palmas, ale w końcu dały się zachęcić do pataítas, publiczność odetchnęła fiestowym klimatem...
I trzeba było wychodzić, ale było z czym...

Solo Flamenco en el barrio de Bemowo

2011-04-02T22:51:00.007+02:00

Lepiej późno niż wcale. Przekazuję wiadomość o jutrzejszym koncercie - może jeszcze ktoś się załapie:

3 kwietnia 2011 o 20.00 Solo Flamenco zaprasza na koncert w Bemowskim Centrum Kultury ( Warszawa,ul.Gorczewska 201, wejscie od Konarskiego).

Wystapią w skladzie:
Fernando Guisado Ruiz - spiew
Nadia Mazur - taniec
Malgorzata Wolynczyk - taniec
Marta Guisado - gitara
Jakub Wagner - gitara

"Zaprezentujemy m.in. choreografie por siguiriyas, bamberas, peteneras, verdiales oraz alboreas z bata de cola."

Bilety w cenie 30 zl mozna nabyc u artystow i przed koncertem.
Informacje i kontakt - 503 742 632
Zapraszamy!!

- Seguiriyas, peteneras, alboreás - muszę tam być! Te dwa ostatnie palos nader rzadko ktoś w Polsce wykonuje... Kto ich jeszcze nie zna, może znaleźć takie tagi w słupku po prawej stronie tej strony.

Noche de Lunares, 11.III.11

2011-03-16T13:16:00.003+01:00

W miniony piątek odbyła się znów U Artystów (Mazowiecka 11a - kolejna jedenastka!) cykliczna impreza muzyczno-estetyczna będąca efektem prac nauczycielki flamenco, Magdy Siweckiej oraz projektantki strojów do tego tańca, Pauli Radzikowskiej. Po raz drugi miałem tam przyjemność zaśpiewać (a "El Tatahani" zagrać) do tańca, tym razem por alegrias, tańczonego z werwą przez panny w strojach jasnych jak zalane słońcem ulice Kadyksu.
Można było też podziwiać nowe suknie z kolekcji Pauli oraz solowy popis tańca guajira...

Manolo Torre(s)... wczoraj i dziś!

2011-03-13T13:26:00.006+01:00

Imiennik jednego z najsławniejszych ongiś artystów cante jondo - Manuela Torre(sa) z Jerez de la Frontera. Także czasem nazywanego zdrobniale: Manolo.
Najpierw zaciekawiło mnie nazwisko, posłuchałem na YouTube i stwierdziłem, że ten wysoki głos rzeczywiście, trochę przywodzi na myśl tamtego Manuela sprzed 100 lat.

Styl śpiewania Manolo zdradza bardzo fascynację nurtem ópera flamenca (potrafi niesłychanie długo ciągnąć jeden ton, utrzymując jego intensywność - może tak długo, aż publiczność chcąc nie chcąc się uciszy i posłucha, co cantaor ma do powiedzenia, a wygląda, że trochę ma...), do którego rozwoju być może przyczynił się M. Torre oraz jego rywal i przyjaciel w jednej osobie, payo Antonio Chacón.

Manuel Torre (Manuel Soto Loreto, 1878 – 1933) fascynował ludzi swoim przejmującym głosem (typu voz natural), ale przede wszystkim niesamowitymi interpretacjami, sprawiającymi, że ludzi przechodziły ciarki i uciszone emocje na nowo odżywały i sięgały zenitu. Szczególnie chętnie śpiewał palos poważne - seguiriyas, soleares, tientos... Manuel był śpiewakiem kapryśnym i śpiewał tylko, kiedy miał nastrój (był a gusto). Ale gdziekolwiek się pojawił, fanów (i fanki!) przechodził dreszcz podniecenia na samą myśl, że może Manuel zaśpiewa. Krótko mówiąc, miał duende. Nagrania podobno nie za bardzo to oddają, bo nagrywając nie był w najlepszej formie, mimo to do dziś chwytają za serce.

Manolo Torres junior pochodzi z Nerchy (Nerja). Ma 45 lat, jest samoukiem, sam sobie akompaniuje i podchodzą mu raczej palos lżejsze - alegrias, guajiras, colombianas, a przede wszystkim fandangos. Poza flamenco chętnie śpiewa piosenki pop w nurcie tradycji hiszpańskiej (Julio I., te sprawy...) i hispanoamerykańskiej. Może rozmienia się na drobne, ale widać, że śpiewanie sprawia mu radość - i potrafi nią zarazić publiczność.
Teraz możemy posłuchać jednego i drugiego:

Seguiriyas na Facebooku!

2011-01-20T23:21:00.002+01:00

Dostałem kręćka na punkcie Facebooka. Mam nadzieję, że niebawem nad tym zapanuję i wrócę do regularnego blogowania. Tymczasem jednak odkryłem coś wyjątkowego, jak dla mnie - na stronie Los-Palos-del-Flamenco cała seria seguiriyas w wykonaniu mistrzów starej szkoły, m.in. Antonio Maireny, Manuela Agujetasa, Terremoto, Tii Aniki, Pepego Marcheny, Fosforito, El Cabrero, a także Waszego ulubionego Camarona :)

Dla tych, którzy nie wchodzą na facebooka, przykładowe nagranie stamtąd:

Despertad, rudos pastores

2010-12-27T11:06:00.006+01:00

Zbudźcie się, pasterze prości!
Jam jest archanioł Gabriel.
Przybywam, by wam oznajmić,
że w Betlejem, w lichej stajni
właśnie Mesjasz się narodził,
co ma zbawić Izrael.

Chwała Bogu na wyżynie
a pokój i radość na Ziemi!
Bo dzięki onej Dziecinie
- Dzieciątko, ach, serce me! -
ustaną wojenne burze
a miłość i serce czułe
wygnają stąd zło i gniew.

Navidad por peteneras, którą śpiewał Pericón de Cadiz
(Stąd można ściągnąć)

Każdy naród ma swoje kolędy i pastorałki, i umieszcza biblijne wydarzenia w znanych sobie realiach. Los flamencos także. W ich kolędach, zwanych ogólnie villancicos navideños (albo krótko: villancicos lub navidades) gdy dochodzi do zaślubin Maryi i Józefa, w niebie wynajmują gapiom balkony - tak jak to się działo (i czasami jeszcze się dzieje) w Sewilli czy Kordowie podczas wielkich uroczystości. Sama Święta Rodzina jest, jak wiadomo, narodowości cygańskiej (bądź co bądź, przed prześladowaniami uciekli do Egiptu, skąd, jak głosi legenda, wywodzą się gitanos czyli egiptanos) - a zagubiony mały Jezus szuka miłosierdzia w domach mieszczan)

Villancicos de Gloria

2010-12-24T15:00:00.021+01:00

Stary człowiek na ścieżce podniósł smutną twarz.

Siekł deszcz, był mróz, wiał wiatr.

Gloria, niech będzie pochwalony

razem z Matką, Narodzony.

Chcieli szukać schronienia w gospodzie,
lecz zły człowiek zawrócił ich na drogę.
Gloria...

Jest druga w nocy, tłumaczył,
i nie ma miejsca dla brzemiennej w mej chacie.
Gloria...

Kupcie dom, oddam bez zastanowienia,
lecz bez pieniędzy - nie dam schronienia.
Gloria...

W szopie z wołem i mułem, wiązką siana okryte
Boże Słowo zostało powite.
Gloria...

------------------------------------------------------------------------

Ten poetycki polski przekład podesłał Tomek Skłodowski (dzięki!).

A oto oryginał - kto chce śpiewać, zachęcam, bo melodia też piękna:

Los caminos se hicieron
Con agua, viento y frío.
Caminaba un anciano
Muy triste y afligío,

(Estribillo):
Gloria.
A su bendita mare victoria.
Gloria al recién nacío, Gloria.

Llegaron a un mesón
Para pedir posada
Y el mesonero ingrato
Iba y se la negaba (estribillo)

Si es que traes dinero
Toa la casa es tuya
Pero si no lo traes
No hay posada ninguna (estribillo)

La Virgen al oir eso
Se cayó desmayada
Y San José le dice:
Levanta, esposa amada (estribillo)

Levanta, esposa amada.
Levanta, esposa amada.
Mientras yo esté a tu lao
No te hará falta de nada (estribillo)

Y desde allí se fueron
A un Portal recogío
Y entre el bueyo y la mula
Nació el Verbo Divino (estribillo)

----- A jak to brzmi? Proponuję posłuchać solowego śpiewu Manuela Lombo w połączeniu ze wspólnotowym brzmieniem chóru, także korzennie flamenco, tyle że z drugiego, kolektywnego bieguna - a z takim raczej kojarzą się kolędy...

Dobrych Świąt, odczuwania Duszy Wszechświata i żeby Wam nigdy nie zabrakło gościnnej strzechy!

Flamenco przed sylwestrem

2010-12-20T00:15:00.002+01:00

Tym razem wiadomość dla tych, którzy w okresie międzyświątecznym będą w ŁODZI i mają ochotę na przypływ świeżej inspiracji. Szkoła tańca Anny Redlin "Salome" (dawniej łódzkie Studio Flamenco) organizuje kilkudniowe, intensywne warsztaty tańca martinete oraz ŚPIEWU flamenco z cantaorem i bailaorem w jednej osobie, Mateo el Gallito. Pełne informacje i kontakt na stronie szkoły: www.salome.net.pl

Idą Święta

2010-12-16T13:03:00.009+01:00

Podobnie jak w zeszłym roku, aktywiści ze Stowarzyszenia Mediteralma organizują w warszawskim pubie RazzMaTazz przedświąteczne spotkanie przy szklance i muzyce, na które zaproszeni są wszyscy przebywający w okolicy miłośnicy flamenco. Kto zechce, zaśpiewa, zagra i zatańczy...
Do zobaczenia!

Pełna zajawka na stronie Mediteralma.

John Lennon flamenco

2010-12-08T00:29:00.013+01:00

To już 30 lat. 8 grudnia 1980 zakończyło się życie doczesne Johna Lennona. Czy mój największy idol miał coś wspólnego z flamenco? Postaram się udowodnić, że tak - nawet jeśli jemu samemu nie przyszłoby to do głowy...

Czy zespół The Beatles powstałby kiedykolwiek, gdyby nastoletni John nie dostał od swojej matki, Julii, pierwszej gitary? Ta gitara była... gitarą flamenco! - chociaż made in RPA (źródło: Ph. Norman, John Lennon. Życie)

Wychowujący się bez ojca, i tylko w sporadycznym kontakcie z matką - do momentu jej wczesnej, tragicznej śmierci - John przez całe życie nosił w sercu ranę, i może właśnie dlatego ułożył wiele tak przejmujących utworów. Cante jondo też zrodziło się z nieukojonego bólu.
Nic dziwnego, że rozdzierający śpiew Lennona w utworze Mother z jego pierwszej solowej płyty Plastic Ono Band brzmi równie dramatycznie jak siguiriya, a tekst, w którym miłość i tęsknota łączą się z bólem nie do zniesienia:

Matko, ty mnie miałaś - ale ja nigdy nie miałem ciebie; potrzebowałem cię - ty mnie nie potrzebowałaś; teraz więc mam ci do powiedzenia tylko jedno: żegnaj...

- a na koniec jednak, rozpaczliwym głosem:

- Mamo, nie odchodź!!!!!

przywodzi mi na myśl milongę Juanito Valderramy Por una mujer:

Przez jedną kobietę płakałem, przez nią cierpiałem, przez jedną kobietę, którą do szaleństwa uwielbiam... Przez jedną kobietę byłbym szczęśliwy nawet za kratami więzienia, wlokąc za sobą łańcuchy. Przez jedną kobietę, dla której, jeśli o to poprosi, oddam życie. Przez tę jedną kobietę nie zależy mi na życiu, życiu nędznym...
Bo kobieta, o której mówię, proszę państwa, to... moja matka.

Od solei do tangosa... czyli szczypta gramatyki

2010-11-25T21:00:00.000+01:00

Zaszczepianie na grunt rodzimy słów z języków obcych, wiadomo, rzecz niełatwa. I są na to różne sposoby. Kiedy najpierw oswajam się z zapożyczeniem a dopiero potem poznaję oryginał - wchodzi to jakoś w miarę gładko, nawet jeśli brzmienie wyrazu nie bardzo mi się podoba. Ale kiedy najpierw poznaję wyraz w jego naturalnym kontekście - tj. w języku, z którego pochodzi - a potem dowiaduję się, jak nim się posługują moi rodacy, "uszy mi puchną". Może to "zboczenie zawodowe" człowieka pracującego ze słowem i z językami, w dodatku konserwatysty w tym względzie. W każdym razie chcę z tego miejsca wypowiedzieć parę postulatów - przynajmniej pod rozwagę wszystkich, zajmujących się w naszym kraju urzekającą sztuką flamenco.

Tak jest z odmianą hiszpańskich nazw niektórych palos, tj. form muzyki flamenco. Kiedy np. soleá jest odmieniana przez przypadki tak jak solea (z akcentem na przedostatniej sylabie: solei, soleą, soleami itp.), słyszę przykry zgrzyt, ponieważ wiem, że pochodzi najprawdopodobniej od soledad (l.mn. soleares <-- soledades). Już bardziej OK (choć ciut sztucznie) byłoby dla mnie odmieniać tak, jakby to była soleada (akcent na a) - soleady, soleadą, solead itp. - tak jak toná - która faktycznie pochodzi od tonada. Ja jestem za tym, żeby ów wyraz pozostał NIEODMIENNY, jak wiele innych mających nietypową dla polskiego końcówkę (kakao, reggae itd.); żaden polski wyraz więcej niż jednosylabowy nie kończy się akcentowanym a.

Jeszcze bardziej ewidentny przykład to tangos. W Polsce nagminnie słyszę: tangosa, tangosem itd. - i wnętrzności mi się przewracają. Tangos, kochani, to LICZBA MNOGA! (od tango - tak jest! dokładnie tak jak tango argentyńskie, nie jedyny to przypadek, że dwa zupełnie różne gatunki muzyczne noszą tę samą nazwę; zresztą Hiszpanie mawiają, dla odróżnienia, tango(s) flamencos albo tango(s) gitano(s), zob. cytat poniżej). Tak samo jak alegrías i bulerías, przecież nie mówimy: alegríasy - jeden alegrías, nie mówmy więc też: tangosy - jeden tangos (ja wiem, przyjęło się: tangosy - jak bongosy i pampasy, czy hipisi i ultrasi, ale ... i tak się przewracają). Jeśli jedna - to alegría, i tak samo: jedno tango (choć zwykle wykonuje się ich od razu całą serię, stąd częstsze użycie liczby mnogiej; un/el tango spotyka się rzadko, ale się spotyka). We wkładce do słynnej antologii flamenco Hispavoxu można przeczytać:

Qué melancólico y acompasado es el tango flamenco!...
Según algunos teóricos, para proclamar el origen árabe del tango flamenco no hay sino comparar su ritmo monótono, uniforme y lento [...] con el compás simple de algunas danzas moras.

(Jakże melancholijne, a przy tym rytmiczne jest tango flamenco!... Zdaniem niektórych teoretyków, żeby uzasadnić arabskie pochodzenie flamenkowego tanga, wystarczy porównać jego monotonny, jednolity i powolny rytm z prostymi rytmami niektórych tańców Maurów).

Skoro już leci ich wiele, możemy zachwycać się TYMI TANGOS (albo: tangami!), grać, śpiewać i tańczyć TE TANGOS, a nie: te tangosy, ani tym bardziej: tego tangosa. Szanujmy formę gramatyczną wyrazów (np. to, czy jest to liczba pojedyncza, czy mnoga).

Krótko mówiąc, tam gdzie wyraz ma końcówkę nie występującą w polskim DLA TEJ SAMEJ POSTACI GRAMATYCZNEJ, opowiadam się za traktowaniem zapożyczeń jako nieodmiennych i niekaleczeniem uszu.

Na szczęście, większość palos nosi nazwy brzmiące zgodnie z systemem języka polskiego (sevillana, taranta, fandango, seguiriya...), tzn. mamy wyrazy o podobnych końcówkach, podobnie akcentowane i w podobnym rodzaju gramatycznym :)

La Caña

2010-10-31T00:28:00.009+02:00

Oto moja prywatna, cokolwiek intuicyjna teoria pochodzenia tajemniczej nazwy tego palo:

Język hiszpański, jak wiadomo, wywodzi się z łaciny, przy czym już w czasach Imperium Romanum łacina Płw. Iberyjskiego nieco różniła się od dialektów z innych części tego rozległego państwa, m.in. zachowały się w hiszpańskim pewne archaizmy, niespotykane w innych jęz. romańskich. Może takim archaizmem bądź regionalizmem był wyraz *cania, oznaczający po prostu pieśń, śpiew lub zaśpiew - od pierwotnego canere (a nie, jak pokrewne słowa łacińskopochodne w językach współczesnych, od pochodnej formy wielokrotnej cantare). A może w dawnym hiszpańskim, obok cantar istniało bliskoznaczne caner albo cañir?

W każdym razie przypuszczam, że w zamierzchłej historii flamenco la caña to była ogólna nazwa śpiewu, zwłaszcza śpiewu bardziej zawodzącego, niż piosenkowego, dziejącego się na bieżąco, a nie powtarzanego. Dopiero później różnicowały się i utrwalały się poszczególne formy, dla których trzeba było znajdować nowe określenia. Forma najbardziej zbliżona do pierwotnej zachowała nazwę la caña.

Możliwe więc, że mamy do czynienia z jednym z najstarszych palos. Może właśnie z niego wywodzi się soleá, o tak podobnym rytmie?

Wieść niesie, że la caña, podobnie jak el polo, pochodzi z Rondy (prastare miasto w górach nieopodal Malagi). Jeśli jednak styl ten jest faktycznie bardzo stary, kto wie, gdzie ma swe korzenie?

Dziś niezbyt często śpiewana i tańczona, ale przecież nie całkiem nieznana, co jest po części zasługą Rafaela Romero:

Na gitarze gra Perico el del Lunar, a sfilmowano ich ponoć w madryckim tablao "La Zambra", gdzie niezliczone razy wspólnie występowali.

Miejsca flamenco: "Los Gabrieles"

2010-10-10T22:25:00.010+02:00

Podczas swojej wędrówki śladami flamenco natknąłem się na związane z tą kulturą miejsce w sercu Madrytu (plac Sta. Ana, ul. Echegaray). To bar-tablao "Los Gabrieles", któremu w 2004 r. groziła likwidacja w związku z planami przebudowy dzielnicy na superdrogie kamienice bądź biurowce. 6-piętrowy budynek z tablao miał być zamieniony w hotel. Nie znam dokładnego losu tych planów, ale bar ocalał.

Całe szczęście, bo to miejsce i ładne - wszystkie sale na trzech kondygnacjach zdobione unikalnymi reklamami z początku wieku, malowanymi na glazurze (zob. foto, niektóre malowidła imitują dzieła Goyi i Velazqueza), i z historią. Tam śpiewał po swej przeprowadzce do Madrytu don Antonio Chacón, jeden z największych cantaores przełomu wieku, tam występowali też m.in. Rafael Farina i Juanito Mojama, wielu innych tam imprezowało (jak La Niña de los Peines czy Fosforito), a wraz z nimi śmietanka toreadorów i artystów, arystokratów włącznie z królem Alfonsem XIII oraz madryckiej złotej młodzieży. Często wtedy lokal był otwarty 24 h na dobę, a fiesty trwały nawet i po trzy dni. Uznani śpiewacy mogli wyjść z tych imprez bogatsi niż weszli, bo zamożni bywalcy nieraz na miejscu namawiali ich do zaimprowizowanego występu i propozycję popierali solidną gotówką. W latach 60-tych lokal służył równocześnie za dom publiczny i cieszył się podejrzaną sławą. W latach 80-tych zaprzyjaźniony z "Madame" argentyński dyrektor teatru namówił ją na powrót do formuły lokalu z flamenco. Znów można było słuchać i oglądać na żywo bardziej i mniej znanych artystów tej sztuki.

Ceny okolicznych nieruchomości poszły w górę. Kamienica zmieniła właściciela, bar został zamknięty i przez kilka lat jego los był bardzo niepewny. Na szczęście miasto zaopiekowało się nim jako zabytkiem. Chodziły plotki, że stanie się muzeum azulejos, ale w końcu stwierdzono, że najlepszym użytkiem z tego miejsca będzie przywrócenie go do pierwotnej funkcji i udostępnić jak najszerszej publiczności. Obecnie co wtorek odbywa się tam spektakl flamenco ze wstępem wolnym.

Coś dla gitarzystów... ...i innych aficionaos!

2010-10-03T23:38:00.022+02:00

Nowe, niesamowite odkrycie w Sieci: najpierw zobaczyłem "zegary" wystukujące compás do różnych palos (patrz w tekście poniżej), potem okazało się, że człowiek, który je udostępnia, ma do powiedzenia o wiele więcej ciekawych rzeczy o flamenco - przede wszystkim (ale nie tylko!) o gitarze. Tym człowiekiem jest Andy Fitzgerald z Seattle.
Dzieli swój czas między grę na gitarze flamenco (ćwiczy codziennie, choćby się paliło i waliło...) oraz inne pasje (np. pisanie doktoratu z filologii angielskiej). Prowadzi internetowy "magazyn" "Ravenna Flamenco" z mnóstwem łopatologicznych podpowiedzi dla uczących się gitarzystów, tudzież blog pod wszystko mówiącym tytułem "Toque". Blog jest pisany pięknym stylem (można się podszkolić nie tylko w grze, ale i w operowaniu językiem [angielskim]). Dla mnie najbardziej fascynującym elementem "magazynu" (z tych, które odkryłem w ciągu pierwszych dwóch godzin) jest puszczany tam film Tao Ruspoliego Flamenco: A Personal Journey. Przenosi on nas w klimat środowiska sewilskich auténticos - możemy zobaczyć i usłyszeć nie tylko, jak grają, śpiewają i tańczą, ale również jak czują i co myślą o sztuce, którą żyją (gadają po hiszpańsku, napisy angielskie). Przez chwilę czułem się, jakbym znów się znalazł w Andaluzji - i na dodatek spotkał z wieloma artystami, z którymi normalnie miałbym małe szanse porozmawiać, czy usłyszeć jak improwizują podczas przyjacielskich spotkań.
A oto Andy ze swym flamenco-metronomem (tu, przykładowo, do buleríi):

Petenera

2010-09-23T11:22:00.001+02:00

Chodź do mnie, uzdrowicielko,
uśmierz boleść, co mnie trawi!
Jeśli ty jej nie uśmierzysz,
żaden medyk mnie nie zbawi!

Kto ochrzcił cię: Petenera,
mylnym nazwał cię imieniem,
bo powinien był cię nazwać:
wielu mężczyzn zatracenie!

U stóp drzewa bez owocu
myśl zrodzona nie daje mi spać:
jakże mało ma przyjaciół
ten, kto nie ma czego dać!

(tradycyjne teksty peteneras w moim przekładzie)

A teraz, z innymi letras, śpiewa Manuel Lombo - z najmłodszego pokolenia on do mnie przemawia najbardziej w tym palo:

Juan Talega

2010-09-20T21:00:00.002+02:00

Chciałbym polecić Waszej uwadze jednego ze starych mistrzów, Juana Talegę (Juan Agustín Fernández Vargas). Urodził się 12 grudnia roku 1891 i spędził życie w Dos Hermanas koło Sewilli, jako handlarz bydłem. Dopiero koło siedemdziesiątki zaczął się pojawiać na festiwalach, nagrywać i śpiewać zawodowo ale już dużo wcześniej był znany szeroko w okolicach Sewilli. Występował na wielu juergas w kręgach rodziny i znajomych i miał poważanie jako jeden z najbardziej rdzennych śpiewaków, w szczególności jako spadkobierca cante swego stryja, słynnego Joaquina de la Paula, ale także m.in. rodziny Cagancho, Tomása El Nitri, czy El Loco Mateo. Wielu wybitnych cantaores, np. Antonio Mairena, przez niego poznawało dawne pieśni. Preferował style jondo, na Konkursie Krajowym w Kordowie (1959) zdobył pierwsze nagrody za wykonania soleares oraz seguiriyas i tonás. Oto właśnie próbka seguiriyas w jego wykonaniu.

Pierwsza z coplas, pochodząca od Manuela Moliny, a rozsławiona przez Manuela Torre, głosi:

Płaczącą po kątach
zawsze cię widuję.
Niechaj nie zaznam wolności w życiu, jeśli
ciebie źle traktuję!

Juan Talega zmarł 31 lipca 1971 roku, śpiewał być może do ostatnich chwil życia.

Wyjątkowo - nie o flamenco

2010-09-14T22:03:00.007+02:00

Sprawa pilna: Przekazuję Wam zaproszenie na koncert-benefis Adeli Tarkowskiej i jej towarzyszy, którzy odbywają podróż rowerową dookoła świata i nagle zostali bez kasy pracowicie uzbieranej na grudniową podróż do Sudanu. Kto będzie w najbliższą niedzielę w Warszawie, może jej pomóc, a przy okazji potańczyć przy dobrej muzyce (Rastamaniek, Słoma i Jacek Kleyff). Start: godz. 18. Miejsce: Klub Mandala, Emilii Plater 9/11. Wjazd: 12,50 zł (albo więcej, jak ktoś chce bardziej pomóc). Szczegóły w rozwinięciu tego artykułu.
Adela napisała:

Drodzy przyjaciele, znajomi i znajomi znajomych - rezerwujcie czas na NIEDZIELĘ 19.09! POTRZEBUJĘ WASZEJ POMOCY!

O co chodzi:
W zeszłym tygodniu miałam włamanie do domu. Straciłam 1700 euro (6800PLN). Kasa należała do moich współtowarzyszy podróży i była przeznaczona na afrykański etap naszej rowerowej eskapady. Muszę tą... kasę jak najszybciej odzyskać!!!! Wczoraj do kompletu, ukradli mi jeszcze mój rower,w centrum Warszawy w biały dzień! Po chwili załamki tą czarną serią, stwierdziłam, że jest siła! i że z Waszą pomocą nie poddam się tak łatwo!

Jak pomóc:
Przyjdźcie na zorganizowany przez nas koncert i postawcie mi przysłowiową kawę, czyli zapłaćcie 12,5 PLN za wjazd. Cały dochód przeznaczony jest na ratowanie naszej podróży do Afryki. Tym z Was,którzy postawią mi 2 kawy, wyślę pocztówkę z Czarnego Lądu:-)Potrzebuję 544 kawy:-) Roześlijcie tą info gdzie możecie, wrzućcie info o tej imprezie na swoją tablice na Facebooku, weźcie ze sobą znajomych!!!!:-))

Co będzie grane:
START: 18:00 (wiemy, wiemy, to niedziela, wszyscy idą wcześnie spać;)
Przyjaciele, ludzie wielkiego serca wyszli z pomocą! Zagrają dla Was muzycy zespołów RAGGAMOOVA (RASTAMANIEK), PRZEDWIETRZE (SŁOMA) oraz ORKIESTRY NA ZDROWIE (J. KLEYFF). Czeka Was energetyczna mieszanka afro-funk-reggae-dancehallu-etno i ska czyli tak zwana muzyka do ruchu i słuchu:-)
Bierzcie znajomych, dobre humory i przybywajcie!!!!!!!!!!!

Gdzie:
Klub Mandala. Samo centrum Warszawy - Emilii Plater 9/11
http://www.mandalaklub.com/Miejsce.aspx

Dla zdecydowanych i zorientowanych to wszystko. Do zobaczenia wkrótce:-)

Dla tych,którzy chcą się zapoznać z naszymi przygodami, zapraszam namojego bloga:
www.mytb.org/adelka
oraz na stronę Rafała, mojego współtowarzysza podróży:
www.rafalkitowski.pl

Dla pozostałych pod spodem krótka notka historyczna:-):Jak większość z Was wie, od roku jestem w podróży rowerowej do Afryki.Za nami już Turcja,Syria, Liban oraz Cypr. Z powodów zdrowotnych musiałam niestety chwilowo przerwać tą wspaniałą podróż, a że nieszczęścia chodzą parami, w zeszłym tygodniu miałam włamanie do domu. Poza dwoma kamerami i aparatem fotograficznym, ukradziono mi 1700Euro należące do moich współtowarzyszy podróży. Chłopcy ciężko pracowali na Cyprze aby zarobić na afrykański etap naszej wyprawy.Powierzyli mi swoje oszczędności abym wymieniła je na złotówki i wpłaciła im na konto. Niestety złodziej był szybszy :(((Straty poza sprzętem wynoszą prawie 7 tys. zł ! Złodziej okradł nas nie tyle z pieniędzy, co z marzeń! Jeżeli nie zdobędę pieniędzy w Polsce, będę musiała ruszyć na saksy by oddać chłopakom zrabowaną kasę. Jeżeli tak się stanie, cała wyprawa przesunie się o kolejny rok- grudzień jest bowiem jedynym momentem kiedy możemy w sprzyjających warunkach pogodowych wjechać do Sudanu. Pomóżcie nam spełnić nasze marzenia i wesprzyjcie nas w walce z przeciwnościami losu!!!

Dla tych, którzy nie mogą przyjść a chcą nas wesprzeć, podaję nr.mojego konta:
69 1160 2202 0000 0000 4094 8888
Bank Millenium
Adela Tarkowska
Saska 50/3
03-914 Warszawa
Dopisek: Postaw mi kawę!
Jeżeli ktoś stawia 2 kawy, niech napisze też swój adres pocztowy!

PRZELEWY Z ZAGRANICY:
-Przed nr konta należny wpisać PL
-SWIFT: BIGBPLPW (Jeżeli system transakcyjny wymaga wpisania 11 znaków należy pozostałe pola uzupełnić znakiem "X")

Z góry wszystkim Wam gorąco dziękuje!!!!
Adela

Sopatowiec, sierpień 2010

2010-09-12T22:19:00.020+02:00

Warsztaty flamenco Magdy Navarrete w Sopatowcu (Beskid Sądecki, na szlaku na Prehybę) odbywają się już od kilku lat, ale ja dopiero w tym roku się dowiedziałem (poznawszy Magdę). Nie są tanie (pobyt w ośrodku zen we Francji kosztuje mniej), ale postanowiłem raz się przekonać, czy warto, i stwierdziłem: ten wysiłek finansowy się opłaca! (nie dla wszystkich zresztą taki znowu wielki wysiłek). Takiej atmosfery ze świecą szukać!!! Magda jest niespożyta - trudno uwierzyć, że ktoś może w ciągu dnia prowadzić cztery tury warsztatów tańca plus warsztat śpiewu, ale widziałem na własne oczy, i jeszcze część z Was, dziewczyny, w tym wszystkim brało udział od rana do wieczora.

Ale w dbaniu o kondycję pomagała cała ekipa: Magda (to już inna) prowadząca z samego rana dwugodzinne zajęcia jogi (w sam raz rozruch, pomagający się otrząsnąć z pozostałości "wieczorków artystycznych" przy winie domowej roboty) oraz
gaździna z dredami, Gosia, która, wraz z całą rodziną, całymi dniami wyczarowywała nieprawdopodobnie smaczne, a przy tym odżywiające wszystkie narządy w ciele potrawy Kuchni 5 Przemian (to taki chiński zdrowotny wynalazek, dowód, że nie wszystko co zdrowe musi być przykre dla podniebienia). Nikt się nie skarżył, że żarcie bez mięsa (w każdym razie nie tak głośno, żeby dotarło do moich jarskich uszu), i jak widać, pary nikomu nie brakowało do tańca, śpiewu i innych hulanek. Po prostu połączenie health farm, obozu kondycyjnego i tygodnia (z hakiem) z życia cyganerii.
Ja tam, w porównaniu z zapalonymi tancerkami, po prostu się obijałem. Przymierzałem się nawet do nauki tańca, ale po pierwszych zajęciach doszedłem do wniosku, że potrzebowałbym indywidualnego toku studiów (dla dzieci specjalnej troski). O dziwo jednak, nie miałem kiedy się nudzić. Dokoła las, w głowie pieśni od Magdy i nie tylko, a w pobliżu Michał z gitarą, więc mogłem do woli się naśpiewać bulerias i czego innego, nawet zatańczyć, jak nikt (poza cierpliwym gitarzystą) nie widział.
Potem jeszcze doszła grupowa nauka stukania w krzesło (czasami wymieniane na cajón) pod wodzą Andrzeja - w życiu nie spodziewałem się, że zagram tak skomplikowany rytm, do jakiego nas sprytnie, krok po kroku, podprowadził. I przedsmak metody emisji głosu SLS, w którą wierzą Magda i jej Andres (i mają papiery na szerzenie tej wiary). Podobno gardło się mniej zdziera, a głos lepiej brzmi, choć we flamenco "lepiej" jest subiektywne, nieraz ma się wrażenie, że "im gorzej, tym lepiej"; czyż nie najbardziej wzruszają cantaores/as o barwie głosu podobnej do skrzypiącej szafy, która zbyt wiele razy w życiu robiła za barek?
Nieodzownymi elementami przeżycia pt. obóz w Sopatowcu, wynikającymi z niezwykłego zgromadzenia energii i osobowości były śmiechy przy winie bądź "krupniku" i rozmowy całkiem trzeźwe, szerokie, czasami głębokie.
Wszystko to w oprawie zmiennej, górskiej pogody (wieczorami spektakle "światło i dźwięk", czyli burze z piorunami), a pierwszego wieczoru powitał mnie widok księżyca wprost nad ogniskiem na wzgórzu...
Musiałem wyjechać przed finałowym koncertem (który przypadkiem wypadł w dniu urodzin prowadzącej - dziewczyny dostrzegły tę serindipity i odpowiednio na nią zareagowały), nie załapałem się też na kurs salsy prowadzony przez dwóch pogodnych chłopaków o wyraźnie latynoskiej fizjonomii (którzy na długo, zanim się zjawili, byli legendą, obiektem nieskrywanych westchnień zgromadzenia o wyraźnej "nadreprezentacji" płci pięknej). Zostało mi oglądanie zdjęć, którymi zostały wręcz zalane konta na Picasie, dostępne dla wtajemniczonych. Po raz kolejny dociera do mnie szokująca prawda: gigabajty zmieniają świat. Te tutaj, to tylko próbka, wykorzystana za zgodą Autorki, która wolała pozostać anonimowa.

Po 3 miesiącach

2010-09-12T22:00:00.005+02:00

Trzy miesiące, jak z bicza strzelił! Praca - wyjazd - praca - wyjazd - ..., a to wszystko w intensywnym tempie - tak wyglądało moje lato, co przyczyniło się do tego, że blog w tym czasie wcale nie wyglądał. Pora nadrabiać zaległości, i w ogóle wracać do rytmu, tj. compasu.
Koncert 12 czerwca wypadł rewelacyjnie, mimo niespodzianki pogodowej - a może dzięki niej. Scena była ustawiona przed teatrem, pod gołym niebem. Właśnie w ostatniej chwili dotarłem na miejsce, gdy lunęło. Przenieśliśmy się do westybulu (przepraszam: foyer), przystrojonego wielkimi portretami-typami mieszkańców wsi. Organizatorzy spisali się na medal: błyskawicznie skądś wytrzasnęli pilśniową podłogę do tańca, dzięki czemu tancerki nie musiały tupać w dywan. Wystąpiliśmy "unplugged", było kameralnie i w ogóle cieplej, jakby na przekór oberwaniu chmury. Zdaje się, że wszyscy byli zadowoleni, nawet publiczność (no, może nie koledzy, którzy mieli też grać, ale na instrumentach mocno zelektryfikowanych). Potem czekało winko i nowoczesny teatr tańca. Dziewczyny prezentowały choreografie "naturalne", o przeżywaniu ciałem różnych sytuacji życiowych. To było takie prawdziwe - moim zdaniem, czyste flamenco (w duchu, nie w formie).

Jutro (sob., 12 VI 2010) w Teatrze Druga Strefa

2010-06-11T00:30:00.005+02:00

...o godz. 20.30 (albo i ciut wcześniej!) kolejny koncert naszego mieszanego towarzystwa - pod hasłem "Fiesta Hiszpańska" w ramach Mokotowskiego Weekendu Kulturalnego, tym razem zapewne w maksymalnym składzie: baile: Kamila i Ula, cante: Paweł, toque: Tomek i Iwona (gitary), Maciek, Anika i Norbert (cajony, conga i inne perkusyjne).

Gdzie to jest: www.teatrdrugastrefa.pl
Warszawa, ul. Magazynowa 14a (wg mojego rozeznania - Służewiec),

Zdjęcia z kolejnych koncertów

2010-06-10T23:48:00.015+02:00

Oto fotki z Bednarskiej...

...i z Bemowa.

Fot. Dorota Staszewska & co.

Nasze kolejne koncerty

2010-05-25T22:46:00.006+02:00

Zapraszamy na kolejne występy naszego zespołu w Warszawie, w piątek 28 maja 2010 od godz. 20 w lokalu "Na kłopoty... Bednarska", ul. Bednarska 28/30 (droga ze Starego Miasta na Mariensztat) oraz w sobotę 29 maja 2010 ok. godz. 17 w ramach Pikniku "Bemowo dla Bemowa" na terenie gimnazjum przy ul. Rozłogi 10.

Wystąpią: Iwona Skrzos (gitara), Anika Kamińska i Norbert Felczak (instrumenty perkusyjne) oraz Paweł Listwan (śpiew). W programie - wiadomo: flamenco.

Zdjęcia z koncertu

2010-05-23T15:14:00.016+02:00

Oto fotki z koncertu połączonego składu części dawnego zespołu Saca Veneno oraz Nieformalnej Compañíi Flamenki we Włochach 24 kwietnia b.r. Wystąpili:
tancerki (NCF): Kamila Olesińska i Urszula Stachyra, gitarzyści: Iwona Skrzos (NCF) i Tomasz Skłodowski (dawniej Saca Veneno), cajoniści: Maciej Skórzewski (dawniej SV) i Anika Kamińska (NCF), a śpiewał niżej (a raczej: obok) podpisany (NCF).

Od lewej: Anika, Ula, Paweł, Iwona, Maciek, Kamila, Tomek.

Alcalá de Guadaíra

2010-05-16T22:04:00.019+02:00

Dawniej skromne miasteczko (choć z imponującą twierdzą Maurów) nieopodal Sewilli, zwane Alcalá de los Panaderos (czyli A. Piekarska, jako że miasteczko zaopatrywało Sewillę w chleb; samo Alcalá wywodzi się z arabskiego al-qall'at, czyli zamek) - dziś duże, hałaśliwe miasto.
Jedno z miejsc, gdzie muzyka flamenco rodziła się i rozwijała w znane dziś formy, takie jak soleá de Alcalá - jedna z najbardziej znanych i, na mój gust, najpiękniejsza odmiana soleá - jednego z podstawowych palos rdzennego, cygańskiego cante - dostojna, a zarazem pełna niepokoju, esencja cante jondo. Wieść gminna niesie, że jej twórcą był Joaquín de la Paula (1875-1933), wuj innego słynnego cantaora, Juana Talegi. Na jego cześć w lipcu odbywają się lokalne festiwale flamenco.

Oto fragment mojego dziennika podróży:

Po raz kolejny wyobrażenia brutalnie zderzają się z rzeczywistością. Na podstawie książek o flamenco wyobrażałem sobie małą, biedną mieścinę, a tymczasem dzisiejsza Alcalá de Guadaira to rozległe miasto z mnóstwem nowych osiedli (fakt, że przeważa w nich tradycyjna biel) i ogromnym ruchem samochodowym! Jednak szosa, którą przyszedłem z Maireny del Alcor, nazywa się w Alcali: Avenida de Antonio Mairena.

Właściwej starówki nie znalazłem. Stare domy tkwią tu i ówdzie między nowymi. Ale za kościołem, między zamkiem a rzeką jest jakby zapomniana uliczka z parterowymi domami, w stanie lekkiej rozsypki. Jakoś w takiej scenerii łatwiej mogę sobie wyobrazić jakiegoś auténtico śpiewającego soleá de Alcalá!

Ruch flamenco w Alcalá wciąż jest bardzo żywy, o czym świadczy blog Alcalá Flamenca.
Z drugiej strony, miasto bynajmniej nie żyje przeszłością. Dąży do stania się miastem ekologicznie zrównoważonym, z uwzględnieniem optymalizacji zużycia energii i zainstalowania na dachach zakładów baterii słonecznych o łącznej mocy 10 MW.

Na zakończenie - soleá de Alcalá w wykonaniu Quijote:
Jak widać po blond brodzie, Quijote nie jest Andaluzyjczykiem z krwi i kości (acz z ducha chyba tak!). Cywilnie nazywa się Richard Black, pochodzi z Kalifornii, gdzie przez 20 lat pracował z młodocianymi przestępcami. Później założył własną firmę szkutniczą, doczekał się wnuków, a przez ostatnie cztery lata pływał jachtem "Saeta" wraz z małżonką, Andreą (bailaora La Canela) po wodach Ameryki i Hiszpanii. Jacht stał się ich domem. "Od zawsze" gra na gitarze i śpiewa flamenco (równocześnie!). W ub. roku śpiewał cante jondo na konkursie w Alcalá de Guadaíra. Dla mnie to kolejne fenomenalne odkrycie.

Komu mało, niech jeszcze posłucha El Cabrero - to dzięki niemu kiedyś odkryłem soleá de Alcalá.

Rodzina Machado

2010-05-01T21:41:00.018+02:00

W pisanej tradycji związanej z cante flamenco zajmują szczególne miejsce: dwaj wybitni poeci - znany i ceniony w Hiszpanii i w świecie Antonio Machado y Ruiz oraz nieco zapomniany dziś Manuel Machado y Ruiz - a także ich ojciec, filozof, antropolog i folklorysta Antonio Machado y Álvarez, znany jako "Demófilo" (czyli "przyjaciel ludu", 1848-1893).

Pod tym pseudonimem publikował w piśmie "El folklore andaluz" eseje o życiu i kulturze niewykształconych i nieuprzywilejowanych sfer społeczeństwa andaluzyjskiego, w tym Cyganów. Znał je z bliska, jako że mieszkał w Trianie - prawobrzeżnej dzielnicy Sewilli, dawniej zamieszkałej w dużym stopniu przez gitanos i będącej sercem kultury flamenco. To on prawdopodobnie był pierwszym, który zanotował teksty pieśni flamenco i tym samym uwiecznił je dla potomności w zbiorze Collección de cantes flamencos.

Manuel Machado (1874-1947), starszy z braci-poetów, wcześniej od brata zdobył renomę (w towarzystwie przedstawiano: to ten poeta Manuel Machado i jego brat Antonio; dziś ten porządek uległ odwróceniu;) ), pisał utwory nawiązujące do symbolizmu, tudzież do twórczości ludowej, w tym właśnie śpiewów flamenco. Jego sława wzrosła jeszcze bardziej za czasów dyktatur M. Primo de Rivery i F. Franco, w których poeta u schyłku życia pokładał nadzieję na odrodzenie obywatelskie Hiszpanii (warto pamiętać, że hiszpańska Falanga, zanim stała się siłą, która utrwaliła władzę Franco, zaczynała jako ruch o postępowych hasłach społecznych, analogiczny do polskiej sanacji). Na dłuższą metę okazało się to jednak niefortunne: fala sławy opadła wraz z dyskredytacją systemu, z którym sympatyzował. Pozostała po nim jednak poezja, chwilami bardzo zbliżająca się do lakoniczno-wyrazistego stylu tradycyjnych, ludowych cantes. Niektóre coplas z tomiku "Cante hondo" (przez samego autora przypisane do konkretnych palos) weszły na stałe do repertuaru śpiewaków flamenco. Mam zamiar raz po raz przytaczać je na tym blogu.

Antonio Machado y Ruiz (1875-1939) tworzył, ogólnie rzecz biorąc, poezję bardziej wyrafinowaną, osadzoną w tradycjach klasycznych. Początkowo przeważały tematy introspektywne, później obserwacja kraju - jego przyrody i rzeczywistości społecznej. zawsze jednak zabarwiona subiektywnymi uczuciami. Do flamenco nawiązywał także wielokrotnie, choć zwykle mniej dosłownie niż jego brat i z mniejszą pasją niż np. Garcia Lorca. Jednak np. liczne strofy Proverbios y cantares ("Przysłowia i śpiewki") przypominają aforystyczne teksty tradycyjnych soleares, znajdziemy też wiersze, których tytuły mówią same za siebie: Cante hondo, Saeta. Stopniowo zdobył wielkie uznanie w świecie literatury. Sercem i czynem popierał Republikę Hiszpańską, wraz z jej upadkiem w ostatniej chwili, w złym stanie zdrowia uszedł z bliskimi do Francji, gdzie wkrótce zmarł, a zaraz po nim matka braci, Ana Ruiz Hernández. Reżim Franco starał się, aby gwiazda Antonia zbladła. Do ponownego spopularyzowania jego utworów przyczynił się pieśniarz Joan Manuel Serrat, który śpiewał szereg z nich.

Antonio i Manuel razem pisali też cieszące się wielkim powodzeniem sztuki teatralne, m.in. La Lola se va a los Puertos - o niezwykłej (fikcyjnej) cantaorze imieniem Lola.

Jeszcze jedna petenera

2010-04-24T18:57:00.001+02:00

A właściwie: dwie peteneras. Najbardziej do mnie przemawiają z tych, które znalazłem w YouTube. Śpiewa Luis de Córdoba.

(Choć Jose Menese w filmie Saury też jest fantastyczny!)

Zapraszamy na koncert!

2010-04-19T16:00:00.005+02:00

24.04.2010 (najbliższa sobota), godz. 18 - Dom Kultury Włochy, ul. Bolesława Chrobrego 27, Warszawa - w ramach cyklu "Dobry Początek" odbędzie się koncertopokaz flamenco (z tańcami) w wykonaniu połączonych sił części zespołów Saca Veneno oraz Nieformalna Compañía Flamenca (w którym mam zaszczyt śpiewać). Zapraszam znajomych i nieznajomych - przybądźcie na czas, a nawet wcześniej, żeby zająć dobrą miejscówkę, bo wstęp wolny :)

Śmierć Petenery

2010-04-18T21:41:00.001+02:00

W białym domu umiera
ta, którą zwano
mężczyzn zatraceniem.

Sto szkap noga za nogą.
Jeźdźcy na nich są martwi.

Drży światło gwiazd oliwnych,
mieni się, skrzy rozedrgana
spódnica z mory jedwabnej,
prześwieca skóra miedziana.

Sto szkap noga za nogą.
Jeźdźcy na nich są martwi.

Długich cieni szpaler mroczny
zza horyzontu przybywa;
gitara dźwięk monotonny
urywa.

Sto szkap noga za nogą.
Jeźdźcy na nich są martwi.

Federico García Lorca
(Poema del cante jondo)

Przekład: P.L.

Petenera to nazwa jednego z palos flamenco. Nazwa jest zagadkowa. Legenda głosi, że pochodzi od pewnej cantaory, która nosiła taki właśnie przydomek i niejednemu zawróciła w głowie. Jedna z najpopularniejszych letras głosi:

Kto cię ochrzcił Petenerą,
mylnym nazwał cię imieniem,
bo powinien był cię nazwać:
Mężczyzn Zatracenie!

Petenerę śpiewa Curro Malena. Na gitarze akompaniuje Juan Habichuela.

Miejsca flamenco: Mairena del Alcor

2010-04-15T00:19:00.001+02:00

Kolorowe miasteczko niedaleko Sewilli, skąd pochodził jeden z najwybitniejszych cantaores XX wieku (a zarazem czołowy flamencolog, dziś powiedzielibyśmy: etnomuzykolog), Antonio Cruz García, znany jako don Antonio Mairena.
Wybrałem się tam podczas pielgrzymki śladami flamenco, jesienią 2004 r. Oto fragment zapisków z tego etapu:

Mairena del Alcor. Specyfika miasteczka: domy (zwykle jednopiętrowe) w czystych, nasyconych i ciepłych kolorach. Podoba mi się to! Wiele domów ma ładne i oryginalne elewacje – rozmaite szlaczki z glazury, kolorowych tynków itd., ciekawe faktury tynku, imitujące kamienie albo cegły. Podmurówki zwykle rudoceglane, z tym że też w różnych odcieniach. Kościółek św. Sebastiana – typowo andaluzyjski: nieduży, pobielany, rolę dzwonnicy spełnia przedłużona fasada szczytowa. Po obu stronach wrót wizerunki Najświętszych na pięknej glazurze. A przed kościołem palmy i pomarańcze. Te ostatnie są wszechobecne – i w Mairenie, i w Sewilli.

Zagadnięty staruszek (mieszkał po sąsiedzku z Antoniem Maireną!), zapytany o pomnik słynnego cantaora, skierował mnie na cmentarz. Śliczny cmentarz. Zadbany i kolorowy, wręcz pogodny. A pomnik imponujący. Antonio siedzi ze Złotym Kluczem Śpiewu w dłoni, a oprócz niego są postacie alegorii śpiewu i sztuki gitarowej oraz popiersia czworga innych wielkich, w tym dobrze mi znane oblicze Manuela Torre.

Kwitną Ci róże, Antonio,

i świeże mieczyki.

Czuwa nad Tobą muza śpiewu

wiecznie młoda

i śpiewają ptaki na palmach i cyprysach.

Cmentarz tak pogodny dziś,

gdy znalazłeś miejsce wiecznego spokoju

a ludzie potrafią Cię kochać

już bez skazy.

Gitara

2010-04-12T00:57:00.005+02:00

Federico García Lorca

Zaczyna płacz swój gitara.
Pękają kielichy świtania.
Zaczyna płacz swój gitara.

Nie trzeba jej uspokajać.
Nie ma po co
jej uspokajać.

Płacze monotonnie
jak woda źródlana,
jak płacze wicher,
kiedy śnieg pada.
Nie trzeba
jej uspokajać.

Nad sprawami dalekimi
płacze gitara,
nad gorącym piaskiem południa,
że mu snem kamelia biała.
Płacze nad strzałą bez celu
i nad wieczorem bez ranka,
i opłakuje pierwszego
zmarłego na drzewie ptaka.

O gitaro !
tyś sercem przebitym
pięcioma szpadami.

Przekład: Zofia Szleyen

Milonga del abuelo

2010-04-09T18:01:00.005+02:00

Najbardziej wzruszający utwór w wykonaniu Maríi Carrasco - "Milonga dla dziadka", opowiada o losie człowieka, który ma życie za sobą i najbliższe osoby odchodzą albo dają mu do zrozumienia, że jest już niepotrzebny.

Proszę zwrócić uwagę na reakcje publiczności, zwłaszcza najstarszego pokolenia. Ja też za każdym razem, gdy słucham w skupieniu, mam łzy w oczach.

Milonga to przykład cantes de ida y vuelta, czyli gatunków przywiezionych do Andaluzji z hiszpańskich kolonii zamorskich - w tym przypadku z Argentyny - a następnie "oswojonych", zaadaptowanych na modłę flamenco. Do tej grupy należą też m.in. guajira, colombiana, vidalita oraz tak popularna dziś rumba.

A oto wersja studyjna "Milongi del abuelo" Maríi Carrasco, wraz z pięknym klipem:

www.youtube.com

W duchu flamenco

2010-04-08T00:20:00.008+02:00

Flamenco to dla mnie pewien sposób przeżywania rzeczywistości - intensywnie, wrażliwie, bez uciekania od świadomości cierpienia. Tego ducha spotykam więc także w poezji autorów, którzy może wcale nie interesowali się kulturą hiszpańską czy cygańską, ale czują i piszą hondo. Oto przykład - warszawski poeta, Wiesław Piwowarski (Grupa Poetycka "Wars"):

Piszę do ciebie
o tęsknocie.

To tak,
jakby
bolał człowieka
cały świat.

Bo jego tęsknota
jest całym światem.

Z tomiku Listy do kobiety jedynej (Polska Oficyna Wydawnicza 2001)

Apel do czytelników niniejszego bloga

2010-04-07T10:58:00.011+02:00

Ludzie! Korzystajcie z linku "Czytaj więcej" na dole (po lewej stronie) każdego artykułu na stronie głównej!

No, właśnie. Tu znajduje się ciąg dalszy - może się zdarzyć, że całkiem ciekawy...

Soleá - F. García Lorca

2010-04-05T00:32:00.002+02:00

Cała w czerni chusty miękkiej
myśli, że świat jest maleńki,
za to serce bardzo wielkie.

Cała w czerni chusty miękkiej

Myśli ona, że westchnienie,
a nawet i krzyk zacicha
wszędzie tam, gdzie wiatr powieje.

Cała w czerni chusty miękkiej

Że nie były drzwi zamknięte
od balkonu, w dom wtargnęło
o świtaniu niebo piękne.

Aj, aj, aj, aj, aj, aj,
ona w czerni chusty miękkiej!

Przekład (prawdopodobnie): Zofia Szleyen

Alboreá

2010-04-03T21:49:00.022+02:00

Jezus Chrystus cię woła
ze swego ogrójca:
cierniem ukoronowany,
z włosem rozwianym.

Na łące zielonej
rozłożyłaś chusteczkę:
wypadły z niej trzy róże
jak trzy gwiazdeczki.

Matula panny młodej
radości łzami się zalewa,
a ojciec pieśń poranną
cichutko śpiewa.

Alboreá ("pieśń brzasku") to sakralna pieśń weselna (a raczej: przedślubna), której dawniej nigdy nie słyszały niecygańskie uszy.

OSTRZEŻENIE: jeśli jesteś przesądna/y, zastanów się, zanim uruchomisz to nagranie.

Alboreá cieszy się złą sławą; rozpowszechniło się wśród andaluzyjskich Cyganów podanie, że przynosi pecha temu, kto śpiewa i tym, co ją słyszą. Nie jestem człowiekiem przesądnym (ani Cyganem), ale fakt, że małżeństwo mojego przyjaciela, na którego ślubie ją zaśpiewałem, rozpadło się po niespełna dwóch latach...

Na koniec alboreá o bardziej typowej dla tego gatunku melodii (śpiewa Felipe Lara):

Saeta

2010-04-02T13:20:00.007+02:00

Dziś - jako że Wielki Piątek - saeta (dosł. 'strzała') - pieśń pasyjna a palo seco (bez akompaniamentu), śpiewana w trakcie monumentalnych procesji Wielkiego Tygodnia (Semana Santa). Tematem jest męka Jezusa lub cierpienie Maryi.
Procesja - niosąca na ogromnych postumentach ich posągi, otoczone morzem świec - przystaje, cichnie towarzysząca orkiestra dęta i z jednego z balkonów odzywa się podniosły, przeciągły śpiew pełen żalu. Dobry śpiewak całym sobą wyraża udrękę opuszczonego przez wszystkich Zbawiciela oraz jego Matki, bezsilnej wobec Losu.

Cudowne dziecko flamenco, niespełna 12-letnia María Carrasco śpiewa saetę w programie TV Canal Sur "Menuda Noche". Obecnie María ma prawie 15 lat i trzy płyty na swoim koncie. Zaczęła występować w wieku dziewięciu lat i już jako dziecko prezentowała poziom niczym nie ustępujący czołowym cantaores. Moim zdaniem, reinkarnacja kogoś z wielkich.

www.mariacarrasco.es

Powitanie

2010-04-02T11:41:00.001+02:00

Blog ten poświęcam mojej wielkiej fascynacji - el cante flamenco. Będą tu informacje o poszczególnych palos (gatunkach) flamenco, teksty pieśni przetłumaczone na polski, informacje o artystach, wiersze, obrazki itp. związane z tą kulturą i sposobem ekspresji.
Dobór materiałów będzie zapewne skrajnie subiektywny, z premedytacją obliczony na prezentację i propagowanie tego, co mnie najsilniej porusza i wzrusza.

Bardziej rdzenne, płynące z głębi duszy flamenco nazywane jest cante hondo - w dialekcie andaluzyjskim CANTE JONDO (czyta się: hondo), czyli po prostu: śpiew głęboki. Nic dodać, nic ująć - wystarczy posłuchać tego śpiewu/krzyku/płaczu, co wydobywa się z trzewi (entrañas) śpiewającego, niczym z podziemnych czeluści.